मोहनी व दशैं वहे मखु

 २६ आश्विन २०६७, मंगलवार ११:१५   | न्यूज अफ टोखा

ज्वःलाःगु छुं दुसाः थुलि जक दु कि थ्व निगुलिं नखः व हे व हे इलय् लानाच्वंगु दु

रमेशकाजि स्थापित 


नेवाःतय् यक्व हे नखःचखः दु । नेवाःतय् थें नखःचखः झीगु देशय् मेमेगु छुं नं जातिया मदु । झी नेवाःतय् दच्छियंक हे छुं कि छुं नखःचखः, जात्रा, पर्व, मेला आदि झ्वःलिक हे वयाच्वनी । अथे जुयाः धाइनापं दु – प्यन्हुइ मपाः नखः वइ ।

नेवाःतय्गु थज्याःगु हे थीथी नखःचखः व मेला पर्व मध्ये गुलिखें मूमूगु नखःचखः व मेला पर्व नेवाः मखुपिनिगु चाड पर्व कुन्हु हे लानाच्वंगु दु अले गुलिं गुलिं जातियापिनि गोबर्द्धन पुजा धकाः सौ व बैल पुज्यायेगु चलन दु । अथेहे येँया नेवाःतय्गु तःजिगु नखः पाहांचःह्रेया कन्हय् कुन्हु नेवाःतय् त्वाःत्वाःलय् मह्रःजा नकेमाः, अले थ्वकुन्हु हे सरकारी स्तरं ‘घोडा जात्रा’ न्यायेका वयाच्वंगु दु । झी चथाःबलय् मेपिनि तीज पर्व हनीगु जुयाच्वंगु दु । थुकथं झीगु नखः कुन्हु हे मेपिनिगु चाड पर्व स्वत्तुमत्तुस्वानाः वयाच्वंगुलिं छखे झी दथुइ हे छगू थज्याःगु भ्रम ब्वलनाच्वंगु दु कि मेमेगु जातिं हना वयाच्वंगु व झीसं हना वयाच्वनागु नखःचखः, जात्रा, पर्व छता हे खः, खालि नां व हनेगु पहः जक पानाच्वंगु खः । मेखे सरकारी संचार माध्यमं याइगु प्रचार प्रसारया प्रभावय् लानाः झीसं नं मचायेक हे म्हपुजायात गोबर्द्धन पुजा, पाहांचःह्रेयात घोडा जात्रा, चथाःयात तीज धकाः धायेगु याना हयाच्वनागु दु । थ्वहे झ्वलय् गुलिख्य नेवाःतय्सं नेवाःतय्गु छगू तःजिगु नखः मोहनी धयागु नं मेमेगु जातिं हनीगु नखः, ‘दशैं’ खः धकाः थुइकेगु यानाहयेधुंकल । नेवाःतय्त लानाच्वंगु भ्रम मध्ये थ्व छगू तःधंगु हे भ्रम खः ।

धाथें ला दशैं व मोहनी नखःया दथुइ ज्वःलाःगु छतायां छता जक खँ थ्व खः कि थ्व निगुलिं नखः कौलाथ्व पारुं निसें शुरु जुइ, अले पुन्हिकुन्हु क्वचाइ । थ्व छता त्वःताः मेमेगू छुं हे खँ ज्वःलानाच्वंगु मदु ।

कौलाथ्व पारु कुन्हु झी नःलास्वां पिइ । नःलास्वां पिइधुंकाः सप्तमि तक झी छुं नं यायेम्वाः । अष्टमि कुन्हु कूछिभ्वय्, नःमि कुन्हु स्याक्वत्याक्व: व दशमि कुन्हु चालं क्वकाइ । येँय् क्वःने च्वंपिनि दकलय् तःधंगु नखः पंचमि कुन्हु याइ । पिचंमधः जात्रा धकाः उकुन्हु पचलि भैलःद्यःया जात्रा याइ, अले व जात्रा जुइगु क्वःनेया लागाय् च्वंपिं सकसियां मोहनिया मुख्यगु भ्वय् जुइ । थुकथं हे थःनेया असंत्वाः लागाय् च्वंपिनि दशमि कुन्हु छुं यायेम्वाः, उकुन्हु छन्हु सुलं च्वनाः एकादशी कुन्हु निति चालं क्वकाइ । अथे जुयाः थ्व न्हियात असं चालं धकाः धाइ । पिचंमधः व असंचालं न्यायेकीपिं त्वःताः मेपिं सकलें हे नेवाःतय् मुख्य मोहनि नखः अष्टमि, नःमि व दशमि हे खः । वयां लिपा चतुर्दशी कुन्हु तक नखत्या ब्वनेगु जुयां च्वनी अले चतुर्दशी कुन्हु तकया दुने ल्यनाच्वंगु नःलास्वां पिनागु चा व पुजा यानाः मुनाच्वंगु स्वां जाकि आदि फोहर दक्व मुनाः वाये यंकी । थुगु चतुर्दशीयात सीघःपुन्हि धाइसा थ्वयां कन्हय् कुन्हुयात कतिपुन्हि धाइ । थुकुन्हु छेँय् छेँय् आलःमत खाइ । थुकथं मोहनि क्वचाइ ।

दशैं नखः हनीपिनि अथे मखु । इमि कौलाथ्व पारु कुन्हु घटस्थापना धकाः कलश स्वनाः पुज्याइ । गुलि गुलिसियां कलशया लिसें खड्ग नं स्वनी । वयां लिपा सप्तमि तक इमि नं छुं यायेम्वाः । अष्टमि व नःमि कुन्हु खसि स्यानाः भ्वय् नयेगु व दशमि कुन्हु विजया दशमि धकाः थः स्वयां थकालिपिंथाय् वनाः ‘टिका’ काःवनेगु याइ ।

सरकारी स्तरं हनीगु दशैं धाःसा भचा पाः । सप्तमि कुन्हु हनुमानध्वाखाय् फुलपाटी, अष्टमि कुन्हु चान्हय् कालरात्री पुजा याइ । नःमि कुन्हु हनुमानध्वाखाय् जमरा घरया पिने च्वंगु चुकय् न्यय्प्यम्ह दुगु पाली । अथेहे उकुन्हु कोतय् नं म्येय् पाली । थुकुन्हु तलेजु देगलय् सकसितं दुतछ्वइ तर उकुन्हु मूलम्ह तलेजु भवानी अन दइमखु, मूलम्ह तलेजु ला अष्टमि कुन्हु जमरा घरय् कुहां बिज्याकी । तलेजु द्यः भगवती वा दुर्गाया स्वरुप खः । ख्वपय् नवदुर्गा गंछि पिहां बिज्याकीगु नं मोहनिबलय् हे खः । थुकथं दशैं धयागु दुर्गा उपासनाया नखः खः । दुर्गाया गुंगु रुप शैलपुत्री, ब्रम्हचारिणी, चन्द्रघण्टा, कुष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायिनी, कालरात्री, महागौरी व शक्ति सिद्धिदात्रीयात नवरात्री धकाः गुन्हु तक हे पुजा आजा यानाः शक्तिया आराधना यायेगु ल्याखं हनीगु नखः खः ।

दशैं धयागु नं निगू दु छगू आश्वीन महिनां वइगु बडादशैं, मेगू चैतं वइगु चैते दशैं । तर नेवाःतय् मोहनी अथे निक्वः मदु, छक्व हे जक दु । मोहनि नखः नं खला शक्तिया आराधना यायेगु हे नखः खः । तर दुर्गा शक्तिया आराधाना मखु कि थःके हे शक्ति दया वयेकेगु आराधना यायेगु नखः खः । उकिं नेवाःतय्सं मोहनि दुर्गा पुजा यानाः मखु, आगमय् मोहनि फयाः पुजा यानाः चालं कुन्हु व हे मोहनि सिन्हः तिनाः ह्याउँक्वखां क्वखायाः थःत सिद्धि लाकेगु कथं हना वयाच्वंगु दु । थ्व नखःया नां मोहनि जुयाच्वंगु नं लाःसा थ्व हे सिन्हःया कारणं जुइफु । अष्टमि कुन्हु नेवाःतय्सं थःथःगु जातीय लजगाः यायेत छ्यलेमाःगु ज्याभः पुज्यानाः लःल्हाना कयाः छेँजःपिंसं पालंपाः ज्या यानागु भाय् याना क्यनेमाः । थुगु ल्याखं स्वयेबलय् मोहनि धयागु थःगु लजगाःयात माःगु ज्याभः दक्वय्सनं मोहनि लाके बिइगु व थःपिंसं नं मोहनि तिनाः जीवन सुथां लाक न्हयाकेत सिद्धि कायेगु ल्याखं थ्व नखः हनातःगु जुइमाः । चालं कुन्हु खड्गसिद्धि कायेगु यानातःगु नं जीवनय् सफल जुइ फयेमा धकाः हे खः । स्याक्वत्याक्व कुन्हु खंक्व दक्व हे द्यःपिंत तुमा व पालुमा नापं तयाः पुज्याइ । बाहां स्यायेमाःथाय् बाहां स्याइ, अले बहनी सीकाःभू याइ । दशैं न्यायेकीपिनि सीकाःभू धयागु हे यायेम्वाः । थुकिं नं दशैं व मोहनि धयागु पाः धकाः क्यं । 

दशैं व मोहनि पाःगु मेता छगू आधार नवरात्री नं खः । मेपिंसं नवरात्री धकाः न्हाचः धयाथें दुर्गाया गुंगू रुपयात गुन्हु तक पुज्यानाः आराधना उपासना याइगु खःसा झी नेवाःतय् थ्व गुन्हु अर्थात नवरात्री नवरथ वनेगु धकाः चान्हय् चान्हय् गूंगु हे तिर्थय् म्वःल्हू वनेगु याइगु खः । अथे म्वःल्हूवनेबलय् नं दुर्गापुजा यायेम्वाः ।

दशैं हनीपिनिगु विश्वास कथं दशैं धयागु देवी दुर्गां महिषासुर दैत्ययात स्याःगु, दुर्गाया हे मेगू रुप चामुण्डां शुम्ह निशुम्भ नांयापिं निम्ह दैत्य दाजुकिजापिं स्याःगु लसताय् हनेगु नखः खः । अथेहे विजया दशमी धकाः रामं रावणयात स्याःगु लसताय् न्यायेकातःगु विजय उत्सव खः तर, नेवाःतय्सं हनाच्वंगु मोहनि नखः सुनां नं सुयातं स्याःगु लसताय् न्यायेकूगु उत्सवया ल्याखं मखसें थःगु हे शक्ति बल्लाकेगु ल्याखं न्यायेकातःगु नखः खः । अथे जुयाः हे दशैं नखः हनीगु पहः व मोहनि नखः हनीगु पहः भ्याः भचाः हे ज्वःमलाःगु खः । ज्वःलाःगु छुं दुसाः थुलि जक दु कि थ्व निगुलिं नखः व हे व हे इलय् लानाच्वंगु दु ।

 साभार : झीगु संस्कृति (च्वसु मुना), ने.सं. ११२२ ।  
 http://www.nepalmandal.co
Facebook Comments

अन्तिम अपडेट: २६ आश्विन २०६७, मंगलवार ११:१५

न्यूज अफ टोखामा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsoftokha@gmail.com मा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । यही इमेलमा तपाईंले आफ्नो विचार वा विश्लेषण, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ ।  साथै हाम्रो  अनलाइन टिभी टोखा दर्शनका साथै हामीसँग तपाईं फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

 

तपाईको प्रतिक्रिया